Mikið

óskaplega er ég orðinn yfir mig leiður á hagfræðingum. Þegar búið er að þurrausa þessar venjulegu álitsvélar koma bara nýir fram - með aðrar hugmyndir en þeir gömlu. Og eru líklega að láta vita af sér til að komast í Seðlabankann. Tröllatrúin sem menn hafa á þeim er engu lík, því í umræðu um hagfræði gleymist sum sé að fagið er ekki raunvísindi, nebblega, heldur samfélagsgrein. Samt sem áður eru hagfræðingar ófærir um að lesa í hegðun samfélagsins og viðbrögð þess. Sem aðskilur þá frá sagnfræðingum, og þess vegna afbið ég mér að þesi grein verði sett á stall sem sérhæfð sagnfræði. Og það sem ég frábið mér núna er ný hagfræði eða nýir leiðtogar sem þegar eru farnir að skjóta upp kollinum og bjóða í stóla. Ég er að heyra fullyrðingar eins og "svona kreppur koma bara einu sinni á öld" eða "koma á 60 ára fresti" og hvort tveggja er jafn rangt. Og svo er LÍÚ blessað að bjóða í að fá að stjórna landinu aftur. Eins og útvegsmenn gerðu í áratugi. Hvað eru kvótagreifarnir margir? Það er kátt í koti hjá þeim núna. Og við vitum hvað gerist ef við fáum þá. Gengisfellingar með morgunkaffinu, ein í hádeginu og svo ein á kvöldin. Menntamenn voru undirmálsfólk í þeirra valdaheimi. Það sem við þurfum er að losna við þessa sífelldu myndun fámennra valdahópa sem segja ríkisstjórninni fyrir verkum. Eða ætla að gera það, það mistókst hjá útrásargreifunum. Þó að þeir dræpu kolkarabbann kom bara ný ókind í staðinn. Og svo eru það kaupmennirnir. Ég er að vísu feginn því að vera laus við þessa aggressívu kaupmenn sem sífellt henda í mig tilboðum á tilboð ofan gegnum fríblöðin blessuð sem nú eru hætt að koma og urðu það fyrsta sem dó. Og eru farnir að jólaskreyta búðirnar "til að lífga upp á skammdegið." Já þessi samfélaglega fórnfýsi kemur áreiðanlega út brosinu á fólkinu sem er að missa vinnuna þessa dagana og á ekki von á vinnu aftur fyrir jól. En fallegt af þeim.

Hvíld

frá amstri daganna. Ég hef verið í fjögurra daga vetrarfríi og aðallega sofið, lesið og svo reyndar skrifað eitthvað, því nú er unnið úr heyskap sumarsins og tínt upp úr sarpinum og ljósritunum. Elda súpu sem Andri kennir við Conan the barbarian, en er aðallega grænar baunir og kjúklingasoð hrært vel saman í blender, lauk, beikoni og bitum af svínasteik bætt út í ef afgangur er til. Bragðast vel og er góð í kulda, en er bara dálítið græn á litinn. Menn rífast enn um efnahagsmálin og jafnvel útrásarjaxlarnir eru farnir að tjá sig. Bentu í austur, bentu í vestur, bentu á þann sem að þér þykir verstur. Hannes Smárason vill taka þátt í að endurreisa Ísland =mig vantar vinnu. Nei Hannes, tími þinn og þinna félaga er liðinn. Takk samt, en þú ert búinn að gera nóg, alveg. Nú tekur ekkert við nema hið drepleiðinlega og vandamálameðvitaða sósíaldemókratí með ódýrum bílum og sænskum fyrirmyndum. Vonandi verður Nýja Ísland ekki fullt af fólki sem lifir eins og það sé aðalpersónan í amerískri sápuóperu og allir er wannabe kanar úr bíómynd. Hvernig er sósíaldemókratísk sápuópera? Eitthvað eftir Begman? Geisp. Ég er til í það. Ég er kannski langminnugri en margir en minnist þess þó þegar Halldór Ásgrímsson hældi sjálfum sér á hvert reipi fyrir hina merkilegu tilraun sem hafði verið gerð hér í efnahagsmálum áður en hann vinkaði bless og fór til Köben. Og seðlabankastjóri Bandaríkjanna nagar sig í handarbökin yfir því að það hafi verið smávegis veila í kenningunum sem hann setti fram. Úps. Og svo skipta menn kreppunni upp í þrennt: Fyrst kom matvælakreppan, svo olíukreppan og svo bankakreppan. Þetta er sama kreppan allt saman, for satan. Ég er ekki að biðja um nýja hugsun, einhvern háleitan blesa með nýja kenningu til að prófa. Ef einhver er með kenningu í efnhagsmálum bið ég þann hinn sama að fara til einhverrar annarrar plánetu. Eða senda mig. Ég hef fengið nóg að leiðtogum með kenningar. Var það ekki Bob Dylan sem varaði við þeim? Hver var það sem sagði "Don´t follow leaders?" Ég bið um praktískan og raunsæjan pólitíkus sem er með fæturna á jörðinni en ekki hausinn svífandi upp í háhimnum einhverrar kreddu. Svo lít ég yfir hópinn sem er í boði og hugsa - nei, ég held ég taki frekar einhverja aðra plánetu ef hún skyldi eiga leið framhjá.

Ég hef

ekki verið duglegur að tjá mig hérna undanfarið. Ég hef heldur ekki fundið ástæðu til að úthella réttlátri reiði minni daglega út í seðlabankastjóra, auðmenn og aðra þá sem núna eru með buxurnar niður um sig í samfélaginu. Hugsa í staðinn um karlinn undir klöppunum sem var einn af ógnvöldum æsku minnar. Seinna kom til karlinn uppi í klöppunum við Kalkofnsveg sem núna getur lítið annað gert en að klóra sér á löppunum. Garmurinn sá. En það er von að þjóðin sé sár - hann ætlaði að leysa vanda Íslands - man ekki einhver eftir því? En í staðinn er honum boðið í matarveislu þar sem hans eigin stóryrði og fögru loforð eru í matinn og útjaskaðar hugmyndir hans í eftirmat og verður að éta allt ofan í sig meðan lopapeysuliðið stígur í pontu og segir "sagði ég ekki" einn eftir öðrum. Og Hannes hurðaskellir þarf að sitja undir þessu líka. Menn hafa ekki gleymt hrokafullu viðmóti, vorkunnsömu augnatilliti þeirra manna sem lifðu sælir í þeirri trú að þeirra vitneskja væri hin eina rétta. Það er þetta sem þjóðin vill núna. Burtu með þessa gikki sem þeir voru meðan þeir höfðu áhrif. Hér áður fyrr i æsku minni var mér sagt að karlinn undir klöppunum kæmi og tæki mig ef ég væri óþekkur að láta klippa á mér táneglurnar. Ég spurði hins vegar vondra spurninga eins og hvar klappirnar væru. En það var lítið um þær í Flóanum. Sat hann kannski í uppþornaða skurðinum sem skildi túnið frá engjunum? Sama hvað - hann náði mér aldrei. Karlinn uppi í klöppunum við Kalkofnsveginn náði mér hins vegar. Þó ég væri þægur og gerði ekkert vitlaust, hann tók okkur öll og fór fremstur í flokki fyrir fleiri sínum líkum. Stjórnmálaflokkarnir halda núna fundi með grátköstum og faðmlögum hægri og vinstri svo skelfing er á að horfa. (Og einstaka hurðaskellum.) Og svo var þetta ekker tokkur að kenna eða þeim - heldur bara samsæri stóru seðlabankanna gegn þeim litla. Afsakið, en mig langar til að gubba eða öskra eða hlaupa upp á eitthvert fjall og spúa eldi og eimyrju. Hm. Öll hagkerfi klikka. "Systems don´t work - people do." Gallinn er sá að fólk á sér ekki annan kost en að vinna og virka þegar kerfin fallegu klikka hvert á eftir öðru - það er annaðhvort það eða gefast upp og segjast ekki geta þetta. Hins vegar gæti ég alveg bent á nokkra menn sem ættu nú að fara að standa upp og segjast ekki geta þetta. Meðan þeir hafa enn heilsu og andlega getu til að klóra sér á löppunum. því annað er svo sem ekki sem bíður þeirra.

Sælir sunnudagar

og friður í Feðgabyggð. Sem núna ætti helst að heita Læðuathvarfið, því það hefur komið í ljós að kötturinn okkar er femínisti. Það er eina skýringin sem við höfum á hegðun hennar. Hún á einar þrjár vinkonur, sem kíkja inn, spjalla við hana og fara aftur eða fá sér bita úr matarskálinni hennar, hvíla sig í einhverjum stólnum og fara svo. Hins vegar hvæsir hún snarlega á fressketti. Aðallega er það kötturinn sem við kölluðum Gest en reyndist vera læða og heitir nú Gestný Alexandra, allavega á því vegabréfi sem hún hefur hjá okkur. Kannski heitir hún Trýna einhvers staðar annars staðar. Ég hef látið það eftir mér sem ég hef verið að hugsa lengi: Um hverja einustu helgi undanfarið hugsað að einhvern sunnudag skuli ég liggja í bælinu og lesa reyfara allan daginn. Og í dag varð það að veruleika. Sleppti öllu fréttahangsi og Silfri Egils - Jón Ásgeir kom víst þar fram. Til að vera þjóðhollur hef ég raulað sjómannavalsinn í hausnum á mér öðru hverju í dag. Já Jón Ásgeir, vertu velkominn heim yfir hafið og heim og Hornbjarg úr djúpinu rís. Kannski væri ráð að fara upp á Hrafnistu og finna gamlan togaraskipstjóra sem enn ratar upp í Humbrumynni til að sækja hina. Það varð mörgum manninum happaráð í gamla daga að komast heim á puttanum með togara hér áður fyrr. Og öllum að óvörum kom síldin upp inni á Breiðafirði. Það er líklega mesta írónían í öllu saman - Ísland hefur aldrei borið sitt barr síðan hún hvarf árið ´68. Nú er ekkert annað að gera en að setja þumalfingurinn á tunglið og margfalda með pí: Það verður sem sé fullt tungl eftir nokkra daga og þá lagast ástandið vonandi - þetta er búið að vera ansi erfitt tungl, sérstaklega á síðasta kvartilinu.

Ég er önnum kafinn

að gera allt það sem stjórnmálamenn eru að biðja mig um: Í fyrsta lagi er ég enn að reyna að skilja það sem Geir Hilmar sagði í ávarpi sínu til þjóðarinnar. Auk þess er ég að sigla krappan sjó, leggjast á árarnar, verjast ágjöf og brimsköflum, berja klakann af, keyra upp úr brotsjóum, fyrir utan að skera netið úr skrúfunni og bjarga óklárum veiðarfærunum. Auk þess er ég að huga að gangi vélarinnar, reyna að ná sykrinum úr olíutanknum og trúa því að ég sé ólseigur víkingur í erfiðleikum lands míns. En ég er samt farinn að horfa með tortryggni yfir til slökkviliðsmannsins sem býr í næsta húsi. Það er enginn endir á hánorrænum hetjuskap mínum. En sorry, Davíð, ég er alveg hættur að trúa á þessa paradís með lágum vöxtum og stöðugu gengi og góðum lífskjörum sem þú ert alltaf að lofa ef allir hlusta á þig og gera það sem þú segir. Já ég veit að bæði þú og völva vikunnar og Gulli stjarna voru búin að spá þessum þrengingum aftur og aftur öll saman, ég bara hlustaði ekki en samt ætlar þú af mildi þinni og kærleika að bjarga mér út úr þessum sjóhrakningum sem ég hef einhvern veginn lent í, eins og sjálfskipuð þyrla í neyðarútkalli. En þú ert nú svolítið að kíkja í kristalskúluna öfugu megin frá. Eða eins og segir réttilega í Völuspá:

1. Munu ósánir
   
   akrar vaxa,
   
   böls mun alls batna,
   
   Baldur mun koma.
   
   Búa þeir Höður og Baldur
   
   Hrofts sigtóftir
   
   vel valtívar.
   
   Vituð ér enn eða hvað?

2. Þá kná Hænir
   
   hlautvið kjósa
   
   og burir byggja
   
   bræðra tveggja
   
   vindheim víðan.
   
   Vituð ér enn eða hvað?

3. Sal sér hún standa
   
   sólu fegra,
   
   gulli þaktan
   
   á Gimlé.
   
   Þar skulu dyggvar
   
   dróttir byggja
   
   og um aldurdaga
   
   yndis njóta.

4. Þá kemur inn ríki
   
   að regindómi
   
   öflugur ofan,
   
   sá er öllu ræður.

Já takk, við vitum hver er hinn ríki að regindómi sem öflugur öllu ræður. Og hvar þetta "ofan" er. En það er ekki Davíð Oddsson, þó hann vilji að við trúum því. Því sól tér hníga að Svörtuloftum, svo sem víðar þessa dagana. Og Bændablaðið er núna eini fjölmiðill landsins sem mark er takandi á og veitir réttar og öruggar upplýsingar. Þar er auglýstur til sölu Massey Ferguson 135 árg. 1965 með Multi-power og Milmaster moksturstækjum. Þarna er eitthvað traust og öruggt sem gæti komið til góða í kreppunni og jafnvel skapað mér aukavinnu. Þá gæti ég til dæmis fengið borgað í kúaskít til að bera á garðinn minn í staðinn fyrir að kaupa þetta sífellda bolatað sem valdhafar og ráðamenn eru að bera á borð fyrir mig og segja mér að éta.

Meðan

gulrótarmarmelaðið mallar í pottinum er ágætt að setjast niður og reflektera svolítið um stöðu heimsins, ástandið á mannkyninu og allt hitt. Ríkisstjórnin sem gerir ekki neitt virðist nú hafa ákveðið að taka þetta bara á einni helgi - eins og sannir sjóarar og iðnaðarmenn gera. Þess vegna hefur nú hver einasti merkismaður þjóðarinnar nema Einar Bárðarson verið kallaðir á beinið í ráðherrabústaðnum í dag og í gær. Spurning um hvenær hann verður fenginn til að bjarga. Erill karlinn er í ham eins og vænta mátti þessa dagana - hann er út og inn í Tjarnargötunni allan daginn og lætur illa í miðbænum á nóttunni - í vandræðum með myntkörfulánið og lausafjárstaðan er svona og svona. Von að hann sé stressaður. En það er nú út af fyrir sig gott að þetta skuli vera að gerast - allt í einu standa menn gagnvart því að þjóðin þarf sjálf að bjarga sínum brókum í stað þess að fella bara gengið og hringja í kanana eins og gert var hér áður og svo dummaði allt á sama nóinu áratug eftir áratug. Nú væri gaman að sjá landsmenn sjálfa kom fram með raunverulegar efnahagsráðstafanir - það gerir sitt fyrir stöðugleikann ef það er hægt í staðinn fyrir að vera alltaf að fá einhvern til að skrifa upp á víxlana. Þá verður kreppan nokkurs virði þegar henni linnir. Svo þesssi helgi verður söguleg í mörgum skilningi þegar hún verður skráð í bækur og fræðimenn framtíðar velta henni fyrir sér fram og aftur.

Ó þetta er indæl kreppa.

Það er engu líkara en allir séu dauðfegnir því að það skuli vera komin kreppa. Það er svo gaman. Í fyrsta lagi: Kreppan er ekki komin í alvöru. Hún er bara handan við næstu beygju. Og gamanið er mest í kaupmannamálgögnunum, þessum svokölluðu fríblöðum sem ekki er nokkur leið að losna við af gólfinu í forstofunni. En þau fara á hausinn þegar harðnar um í kreppunni. Fátt er svo með öllu illt að ei boði gott. Þar er verið að skipuleggja keppni í því að elda kjötsúpu úr hrútaketi. Bráðum fara allir að grilla graðhestalundir af innlifun úti á svölum hjá sér. Það er eitt sem er gaman við það að vera sagnfræðingur: Það hlustar aldrei nokkur maður á þá. Það sem þeir tala um er hvort sem er ekki veruleiki, bara sagnfræði. Ég er svo gamall að ég man kreppuna 1968-9 og þá var ástandið ekkert fyndið. Kreppur verða ekki bara gaman og keppni í sparnaði. Raunveruleg kreppa er ekki opnun á nýjum moll. Já, opnum bara nýjan moll: Kreppumollinn. Hvetjum fólk til að hamstra í Bónus. Hjálp, það er allt að verða búið í Bónus! Sparaðu með því að eyða! Því á morgun verður allt búið. Það verður að segjast að fjölmiðlarnir flestir standa sig ansi vel í því að hvetja fólk til aukinnar eyðslu þessa dagana. Það eru jafnvel til aðferðir til að selja fleiri jeppa. En bráðum verður farið að flytja inn Lödur aftur. Kreppujeppa. Þá verður gaman hjá sumum. Það er svo auðvelt að segja sagði ég ekki - ég þakka bara fyrir að það bauð mér enginn myntkörfulán. En ég hef reyndar haft á orði að það væri hámark allrar bjartsýni að reyna að fá íslenskan sagnfræðing til að kaupa myntkörfulán. Svo ég hefí ekki tekið það fyrir hvað sem í boði var og ég neita ekki að hafa spilað með í partýinu þó ég hefði reyndar komið seint inn í það, rétt undir lokin og tekið dreggjarnar af dýru veigunum. En hvað um það, sagan er ekki búin og ég er frekar áhyggjulaus. Það sem er að far fram einmitt núna er hvort sem er heimatilbúin kaupmannakreppa.

Epú

Ég er að hlusta á pólitíkusa - en ekki nema með öðru eyranu. Það þarf ekki að eyða meiri orku í gamlar lummur. Já, það þarf að ná niður verðbólgunni. Ég hef heyrt þennan áður. Þá mun allt verða svo frábært. En íslenska þjóðin er bara ekki húsbóndi í eigin fjármálum þessa dagana, og allir bíða eftir því hvað ESB og USA gera. Krónan er búin að vera að falla hægt og rólega í meira en ár - ferlið byrjaði í ágúst 2007 og það hjálpa engir stýrivextir upp á þetta mál. Það eru hvort sem er ekki íslendignar sem bera ábyrgðina á þessum víðtæka veraldar bömmer. Seðlabankastjóri er farinn í paník. Situr á skrifstofunni sinni og æpir eitthvað um þjóðstjórn - þegar formaður Samfylkingarinnar er á sjúkrahúsi úti í heimi. Smekklegt. Hann fer bráðum að akneytast út í Baug, samkvæmt venju. Við höfum sem sé heyrt þennan áður. Við vitum hvað er að gerast þegar sá náungi fer að argast inni á kontórnum og senda pillur út. Og hinir tala eins og þeir séu að ávarpa þrautreynda árabátaformenn, ef marka má talandann: Það eru holskeflur og brotsjóir og kröpp sigling í ræðunum. Nú er höfðað til seiglu þjóðarinnar og mikið talað um hvað fólkið í landinu sé frábært, glæsisegt, vel menntað, eigi gott með að standa af sér örðugleika og sé raunar gamlir sjóarar allir saman upp til hópa. Bráðum verða ekki til peningar fyrir olíu og þá verður togaraflotanum lagt, kvótakerfið springur. Nú nefnir enginn ofurlaunuðu fjármálamennina. Í hvaða bönkum skyldu þeir sjálfir hafa geymt launin sín? Ég veit ekkert betur en þessir menn - en ég á samt bara eitt orð yfir það sem er að fara fram: Fö.